Formaajaa fiijiyey, farina u taagan tahay | Bashiir M. Xersi/ April 6,2015

Formaajaa fiijiyey, farina u taagan tahay
Maalmahan waxaa saxaafadda

qabsaday mudane Mahige, oo aan u

baxshay “ Ma Hinge” oo dhinac ah,

madaxweyne Shariif “ Haye ”+ Aala

Sheekh oo dhinac ah iyo Ra’isul

wasaarihii hore Mudane Formaajo

“ Boqolle ”, oo dhinac ah. Waxaa

hawada la isu mariyey eedaymo iyo

erayo kulkulul, ay gun u tahay in biya

hoosteed la iska arkay, qaabka, sida,

hannaanka iyo ujeedka ma cadda,

waase aan maanin karnaa, illeyn

Eebbaa caqli iyo garasho nagu

mannaystee.

Mudane Formaajo “ Boqolle ” wuxuu

siyaasaddan silloon ku soo biiray

sanaddii 2010-kii, ka dib markii xilka

laga qaaday Cumar C/rashiid

Sharmarke , maalintii xilka loo

magacaabay ayaan marar badan

duljoogsaday meelo ay ku qoran

tahay, in xilka loo dhiibay dadkii

mudnaa , ama aan sii qurxiyee xaqa u

lahaa , ee aan labaatankii sano ee

burburka ku jirnay xil sare aan qaban.

Hadalkaa haruufkiisuu lahaa,

haddaanse weydiin dhigo halkan,

miyey jiraan beelo si gaar ah, xaq u

leh xilka iyo kuwa aan xaq u lahayn?

Weydiintu waxay ka dhalanaysaa sida

hadalka loo dhigay, waliba tani waxay

sii xoojinaysaa hadalka laga soo

xigtay Formaajo “ Boqolle ” ama

taageerayaashiisa, uuse gadaal ka

beeniyey, ee ahaa xilka dawladda ugu

sarreeya, looma igman laba beel

kaliya inuu ku meero, marka laga soo

tago, inuu dhahay in kale, hubaal

hadal meesha ku jira inuu yahay, una

baahan in si fiican loo milicsado, oo

sadbursiga salka loo jaro.

Mudane formaajo “ Boqolle ” maalintuu

yimid ayaa waxaa naloo sawiray

badbaadiye qaran maamul yaqaan ah,

isagoo soo dhisay gole wasiirro oo la

yiri aqoon iyo tayo ayaa lagu soo

xulay, wasaarado kooban gadaalse ka

barakoobay, ma bariis ama ganlay

dab la saaraa? eraga “ TAYO” waan u

soo noqon doonaa.

Waxaa la yiri, wuxuu ku caan yahay

hawl hufan iyo hannaan dabacsan,

waxaanse rabaa inaan halkaan

xasuusiyo kuwa dhahaya waa

maamul yaqaan, ma wada

xusuusataan socdaalkiisii New York ,

ninkii summad la’aan iska hadaafay

ee astaamo dawlado kale iyo ururo

marti u noqday, miyaa maanta nalaga

dhaadhicinayaa waa halyey! Geel

jiruhu Geeliisa waa u sumadan yahay

HALYEYNIMOOY XAAL QAADO.

Mudane Formaajo “ Boqolle ”

maalintuu xilka qabtay ilaa maalintii

laga tatajiyey, mayee, tanaasulay,

sida uu na leeyahay, waxaa halhays

u hayd boqol maalmod ayaan wax

walba ku qabanaynaa, hadday ka

dhammaadaanna waa kororsan jiray.

Wax qabadka dawladda boqol maalin

ayaan ku soo gudbinaynaa.

Alshabaab boqol maalin ayaan uga

saaraynaa dalka. UN-ku boqol maalin

gudaheed ha u soo guuraan wadanka

gudihiisa, waana midda aan ugu

baxshay “ Boqolle ” aqriste bal Adigu

boqol dhammee?.

Soomaalidaa tiraa: “Gaal dil gartiisana

siiye ” Mudane Formaajo “ Boqolle ”

wuxuu ku guulaystay arrimahan kala

ah:

– Mushaarka ciidanka wuxuu ciidanka

dawladda si joogta ah ugu qoray

mushuur bille ah, oo ah runtii mid

maalintuu meesha ka baxay aan ka

dambayn, mudane Gaas oo Prof lagu

sheegayna uu dhammays tiri waayey.

– Codsigii ku aaddanaa in xafiisyada

UN-ka Muqsisho loo soo raro,

middani way dhaqan gashay.

– Golahiisii wasiirrada oo uu gacanta

ku qabtay, macnaha koontoroolay, oo

ay isku dhinac wax u wada wadeen,

dabcan qaladaad way dheceen, ee

aqriste waxaad eegtaa Mudane Gaas

oo Prof lagu sheego, sida

wasiirradiisu u dhaqmaan? Maya,

waxaadba eegtaa sida uu isagu u

dhaqmayo, maalin walba waxaa la

soo saaraa wareegto, maalinta ku

xigtana waa laga laabtaa, nin miyir

qabaa sidaa uma dhaqmo ayey ila

tahay.

Nolosha qof walba waxaa daba

socda saddax dhib, oo kala ah:

-Eray uu dhigay “qoray”

-Eray uu dhahay

-Addin uu dhibay.

Mudane Formaajo “ Boqolle ” BUUG uu

qoray wuxuu ku weeraray beelo ka

mid ah beelaha Soomaaliyeed,

erayada ninba si u faham, balse,

dhibka dhacay, siduu u dhacay,

dhabbaa la taagan yahay, miyey beel

kaliya eed ku yeelan kartaa? Saw ma

ahan wax ay Soomaali oo dhami ku

fashilantay? Mise waa laab la

keceennii iyo qoonsiga qabiileedkiiye,

mudane Formaajo “ Boqolle ” isma

lahayn miyaa markuu qorayey

erayadan xil ayaad Soomaali u

qabanee? Mise wuxuu is lahaa ku ciil

bax?.

Kaliya ma ahane, wuxuu kaloo

weeraray labadii madaxweyne ee ugu

horreeyey Soomaaliya, Aadan Cadde

iyo C/rashiid Sharmarke “AUN”,

waxaase hubaal ah in erayaduu

dhigay ay hoos u noqon doonaan,

meel walba uu istaago, ogaal iyo

ogaal la’aanba, haddana, waxaa la

doonayaa in nala yiraa waa halyey!

Maanta ayuu ku soo laabtay, oo yiri

anigu qabiillada wax kama sheego,

sheeko caruureed, miyeysan kula

gudboonayn inaad qormadaa ka

cudurdaaratid? Si aad nooga gaddo

inaadan qabiilaynta ku qaabin,

waxaanse la yaabaa dadku waxay

isaga indha tirayaan arimahan oo

kale, iima dhadhamin.

Waa Salaad Cali Jeelle oo kale, oo

saddax sano ka hor wuxuu lahaa la

wada dhagaystay, ee maanta qareen

u ah sharciga iyo tixgalintiisa! Waa

Caato oo Cakaaro wuxuu madfac ka

soo riday la ogaa, oo maanta

qaanuun u qaylinaya! Waa

Gacmadheere oo hadalladuu shalay

lahaa la wada xusuusto, oo maanta

xeer ilaaliye iska dhigaya! Waa

Maxamed Cabdi Yuusuf oo Kismaayo

kula jaal ahaa Moorgan, ee maanta

isu haystay nabaddoon! Magacyadu

ma dhammaanayaan, ee aan ka soo

haro.

Dad ayaa ku xiiqay inay dhahaan

wuxuu ahaa mudanihii ugu tayada

fiicnaa, ee qabta maamul waayadan

burburka, malaha waa waxa ururka

“ Tayo ” magacaa loogu baxshay,

waxaa jirta su’aalo badan oo ku

saabsan magacan, sida: tayada lagu

tilmaamay waa mid caynkee ah?

Yuuse tayo dheeraa? Tayadu ma

tusmadaa? Ma tilmaantaa? Ma

tabtaa? Ma tallaabtaa? Ma

tawaawacaa? Ma tiiraanyadaa? Ma

tatajiskaa? Ma tanaasulkaa siduu

isagu hadalka u dhigay? Ma … Ma….

Weydiimuhu badan.

Mudane Formaajo “ Boqolle ”, Sheekh

Shariif “ Haye” iyo Mahige “ Ma Hinge”

isku dhacoodii koowaad waxay ahayd

sanaddii 2010-kii, waxaa lagu

gudajiray xilli kala guur ah, ku meel

gaarkiina gabaabsi sii yahay, mudane

Mahige “ Ma Hinge” wuxuu magaalada

Nayroobi kaga dhawaaqay shir dhici

doona 12-ka April ee 2010-kii .

Haramkii ugu sarreeyey waddanka

guudkiisa, waa dawladda ku meel

gaarka ahe, baaqa Mahiga waxay kala

hortimid diidmo qayaxan, iyadoo

adeegsatay codka fuuntada, labada

masuul ee kala ah madaxweyne

Sheekh Shariif “ Haye ” iyo ra’isul

wasaare Farmaajo “ Boqolle ”.

Diidmada qaxayan ee labadaa masuul

ku diideen shirka Nayroobi, waxay

dhaxalsiisay in magacyo horay loogu

daalay laguna hungoobay mar labaad

lagu sunto, waxaa isla markiiba is

qabsaday sawaxanka ku salaysan

HALYEY, aanse kala qaadnee

labadooda keebaa halyey ah? Mise

magaca way isla wataan? Aragti

ahaan waa la dhihi karaa fikradda

midkood ayaa soo jeediyey, hadday

isla soo wada jeediyeen kuma darin,

sidaa darteed waa in midkood

guusha la siiyaa, mise waa sheekadii

ahayd guushu waa Aabbayaal badan

tahay?.

Midse aan halkan ku caddeeyo, waa

tii la yiri: “ Gaal dil Gartiisana Siiye ”,

anoon taageero xuurtaysan iyo mid

laga fiirsaday midna u hayn

labadooda, yaan haddana leeyahay

go’aankii ay qaateen wuxuu ahaa

tallaabo ugub ku ah siyaasadda

Soomaalida.

Hadday halyeynimadan ku muteen

qaadacaaddii shirka, maxaa

qabqablayaashii qaadacay shirkii

Carta iyana loo siinwaayey billadda

halyeynimada? Hadday ku muteen

halyeynimada qaadacaad shir! Maxaa

kooxdii ku hartay Asmara loo siin

waayey billadda halyeynimada?

Hadday halyeynimada ku muteen

qaadacaad shir! Maxaa loo siin

waayey billadda halyeynimada

mudane Cali Mahdi oo qaadacay

shirkii Kenya ee 2004-tii?

Weydiimuhu dhammaan maayaan ee

aan ka soo haro, waxaanse ugu

celcelinayaa inaan indha ku

garaadleey la noqon, maalin walba

waxa taagan kaliya aan wax lagu

qaadan.

Wareeggaa hadduu dhammaaday,

waxaa la galay wareeggii labaad,

shirkii “ Kampala Accord ” waxaa ku

baxay mudane Formaajo “ Boqolle ” oo

noqday neef Udxiya ah oo kale,

micnaha waa la isku furtay, yaa isku

furtay? Jawaabta aqriste adigaan kuu

deynayaa, sida la isugu furtay? Aniga

wali waa iga maqan tahay, ninkii wax

igu dhaama ha noo faa’iideeyo,

waxaanse la qaadan karin goobtii

Hoos guntiga lagaaga furtay inaad

dalxiis u aaddo! Middaasi waa damiir

la’aan, waxaan uga jeedaa socdaalkii

dambe ee mudane Formaajo

“ Boqolle ” ku tagay Uganda.

Midse aan Formaajo “ Boqolle ” dhoho,

mudane haddii Gedo, Caabudwaaq,

Balanbal iyo Muqdisha lagaaga

mudaharaaday, laguuna muujiyey

taageero, waliba dhiig ku daatay,

dhalliyaro ku qur bexday, saxafiyiinna

xabsiga loo dhaadhiciyey, dadkaasi

kaama mudnayn inaad been laba

daanlayso, ee aad ku tiraa: “ DAN

SOOMAALI AYAAN U TANAASULAY ”

Allahayle, aan Sheekh Shariif “ Haye”

ka soo bawsadee halkaa “ Marada ayaa

kaaga dhacday ”.

Mudane Mahiga “ Ma Hinge” ayaa ku

soo laabtay, weerarna ku qaaday

mudane Fornaajo “ Boqolle ” yirina

wuxuu kala geeyey baarlamaankii,

lacag xoogganna ku baxshay,

Mudane Mahige “ Ma Hinge” waxaan

dhihi ahaa Formaajo “ Boqolle ” waa

wiil Soomaaliyeed wuxuu xaq u

leeyahay inuu garab siyaasadeedkuu

doono taageero, ololana u sameeyo,

dhaqaalana ku baxsho, illeen

sharciga ayaa u bannaynaya iyo

Soomaalinimadiise.

Waxaase ayaan darro ah Adigu “ Ma

Hinge” inaad ka soo gudubtay

hawshaadii, ee aad faraha kula jirto

arrimo aan shaqadaada ka mid

ahayn, waa iska caddahay inaad

caloodin gaara waddo, balse,

miyeysan kugu habboonayn inaadan

guuxaaga ka dheerayn? Hubaal

inaanad wiil Soomaaliyeed afkaaga

ku jareexayn karin.

Haddii halkaa xaal marayo ayaa waxa

qadka soo galay Mudane Shiikh

Shariif “ Haye” isagoo weerar dusha

uga tuuray mudane Formaajo

“ Boqolle ” kuna tilmaamay inuu isagu

soo gacan qabtay, kana dhigay waxa

uu maanta yahay. Alla wadaadku

fududaa, balse, Formaajo “ Boqolle ”

wuu iska fogeeyey in hadalka ka

caraysiiyey Mudane Shariif “ Haye ” uu

yiri, waxaanse la yaabanay wadaadka

waxa qaaday.

Waa ta Soomaalidu tiraa: “ Lagaa

baray ee lagaa badiye ” aan u

adeegsado eray bixinta siyaasadda

ku soo korortay ee ah: “ Marada ayaa

ka dhacday”. Wallee Sheekh Shariif

“ Haye ” mahaan marada ayaa uga

dhacday, waaba su’aale: haddii

Formaajo “ Boqolle ” ka shaqeeyey

safaaraddii Soomaalidu ku lahayd

Ney York , Sheekh Shariif “ Haye”xagge

ka soo shaqeeyey?.

Midda madaxa daalinaysaahi waa

haddaad Sheekh Shariif “ Haye ” adigu

ku soo caan baxday habaabinta

dhallinyrada, haddana dhabbaha aad

uga leexatay, mudane Formaajo

“ Boqolle ” dhallaan ma dagaalgalin,

diin dacaraysanna uma sheegin! Aan

ka ahayn inuu dadkii u bannaan

baxay dan seejiyey. Midda kale,

Mudane Shariif “ Haye” markuu

imaanayey muxuu watay, oo uu

dheeraa mudane Formaajo “ Boqolle ”?

Waa maxay sidii rag waaweyn looma

hadlayee!

Ugu dambayn, wareerkan iyo

weerarkan oo dhan waxaa u sababa,

inay gababo tahay xilliga kala guurka,

mudane walbana uu sii boos

bannaysanayo, ninkuu u arko inuu

miisaan leeyahay ayuu iska riixayaa,

wuxuuna isku dayayaa inuu

dacareeyo.

Mudane Mahige “ Ma Hinge” waxaa

lagu eedeeyey inuu diinta wax ka

sheegay, mid ayaan ka leeyahay,

dhaqan ahaan, marka dagaal la

galayo, carruurta, cirroolahayaasha ,

marrasta iyo haweenka gadaal ayaa la

iska mariyaa, haddaan Soomaaliyeey

annagu culimo ku sheeg iska soo hor

marinnay, urur diimeed ku daaban, ee

urur diimeed ayaa madaxtooyada

deggan la yiraa, beenna aan ahayn,

ma waxaan leenahay diinta ayaa wax

laga sheegay?! Aan la shir tango

siyaasi sadar qarsoon ku

dagaaallamaya, haddii kale waligeen

waxaan ku jiraynnaa waxbaa nalaga

sheegay.

Faafin: maarso, 2012

Bashir M. Hersi

brdiraac@hotmail.com

https://bilediraac.wordpress.com/2015/04/06/formaajaa-fiijiyey-farina-u-taagan-tahay/

Advertisements

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s